HearmonyMuzikaal gehoor trainen: gehoortraining in 4 weken
Je muzikale gehoor kun je trainen, net als toonladders of akkoordgrepen. Gehoortraining betekent dat je leert benoemen wat je hoort: hoger of lager, intervallen, majeur of mineur, akkoorden, ritme en melodieën. Met tien minuten per dag, in een vaste volgorde, merk je binnen een paar weken verschil.
Kun je je gehoor trainen?
Ja. Bijna alles wat muzikanten "een goed gehoor" noemen is relatief gehoor: horen hoe tonen zich tot elkaar verhouden. Dat is een vaardigheid die je opbouwt door te luisteren en te benoemen, en daar leiden muziekscholen, academies en conservatoria hun leerlingen ook in op.
Absoluut gehoor is iets anders: een toon benoemen zonder referentietoon. Dat komt weinig voor en het is onzeker of volwassenen het nog volledig kunnen leren. Voor samen spelen, op gehoor spelen of een liedje naspelen heb je het niet nodig. De Wikipedia-pagina over relatief gehoor zet de twee naast elkaar.
Wat is een muzikaal gehoor, en wat is gehoortraining?
Een muzikaal gehoor is het vermogen om in muziek te horen wat er gebeurt: welke toon hoger is, welk interval er klinkt, of een akkoord majeur of mineur is, waar de tel valt. Gehoortraining (in Vlaanderen vaak onderdeel van notenleer of AMV) is het oefenen daarvan, meestal met korte luisteropdrachten die je benoemt.
Let op: "gehoortraining" of "hoortraining" betekent ook iets heel anders. Audiciens en logopedisten gebruiken het woord voor revalidatie na gehoorverlies of bij een hoortoestel. Daar gaat deze gids niet over; heb je klachten over je gehoor, ga dan naar je huisarts of audicien.
Zelftest van 2 minuten: waar begin je?
Met deze vier korte proeven bepaal je je startpunt. Je hebt een piano, keyboard of piano-app nodig. Begin bij de eerste proef die je niet zeker haalt.
- Hoger of lager. Laat iemand twee tonen spelen die dicht bij elkaar liggen (C en D, of E en F). Hoor je steeds welke hoger is?
- Naspelen. Zing "Vader Jacob" en zoek de eerste vier tonen op de piano. Lukt het binnen een minuut?
- Majeur of mineur. Speel C–E–G en daarna C–Es–G. Hoor je welke helder en welke donker is, ook als iemand ze in willekeurige volgorde speelt?
- Maatsoort. Luister naar het begin van An der schönen blauen Donau (Strauss) en naar Vader Jacob. Tel je bij de wals drie tellen per maat en bij Vader Jacob vier?
Lukt proef 1 niet altijd, begin dan met hoger en lager. Lukken alle vier, begin dan direct met intervallen en akkoorden.
Welke oefeningen doe je, en in welke volgorde?
Train je gehoor van grof naar fijn: eerst richting, dan afstanden, dan akkoorden, dan hele liedjes. Elke stap gebruikt wat je in de vorige leerde.
| Stap | Wat je leert horen | Oefening zonder app |
|---|---|---|
| 1. Hoger of lager | Richting van twee tonen, gelijk of anders | Twee tonen spelen, ogen dicht, wijs omhoog of omlaag |
| 2. Intervallen | De afstand tussen twee tonen | Per interval een herkenningsliedje (Vader Jacob, Wilhelmus, Kortjakje) |
| 3. Majeur of mineur | Grote of kleine terts in een akkoord | C–E–G en C–Es–G om en om, ook vanaf andere tonen |
| 4. Meer akkoorden | Verminderd, overmatig, sus, septiemakkoorden | Steeds twee typen naast elkaar vergelijken |
| 5. Akkoordprogressies | I–IV–V, de popprogressie I–V–vi–IV | Bij een liedje meetellen waar het akkoord wisselt |
| 6. Ritme en maatsoort | Tel, maat, syncopen | Meeklappen, tellen, ritmes naklappen |
| 7. Melodieën | Een melodie naspelen of afmaken | Kinderliedjes op de piano zoeken |
Voor stap 2 staat een volledige lijst met liedjes per interval, stijgend en dalend, in intervallen herkennen met liedjes. Stap 3 werkt het verschil tussen majeur en mineur uit, met een luistertest.
Benoem altijd hardop of op papier wat je hoort, ook als je twijfelt. Pas als je moet kiezen, merk je wat je echt hoort en wat je nog raadt.
Hoe train je je gevoel voor ritme?
Ritme train je door de tel te voelen voordat je ingewikkelde patronen probeert. Zet een nummer op en klap op elke tel; tel daarna hardop "1-2-3-4" en voel waar de 1 valt. Een wals (zoals An der schönen blauen Donau) telt drie, een mars of de meeste popnummers vier.
Daarna klap je korte ritmes na: laat iemand vier tellen klappen, of klap een zin uit een liedje en herhaal hem zonder melodie. Een metronoom (in elke gratis metronoom-app) helpt om strak te blijven. Syncopen, accenten tussen de tellen, komen pas als de tel vanzelf gaat.
Een plan van 4 weken, 10 minuten per dag
Tien minuten per dag werkt beter dan een uur in het weekend, omdat je oor elke dag even terugkomt bij dezelfde klanken. Na vier weken heb je de basis van elke stap aangeraakt; hoe snel je daarna verder komt, verschilt per persoon en hangt vooral af van hoe regelmatig je oefent.
| Week | Minuut 1–5 | Minuut 6–10 |
|---|---|---|
| 1 | Hoger of lager, gelijk of anders | Grote secunde, reine kwint en octaaf met hun liedjes |
| 2 | Grote en kleine terts, reine kwart, grote sext | Majeur tegen mineur, vanaf verschillende tonen |
| 3 | Alle intervallen, ook dalend | Verminderd en overmatig erbij; tel en maatsoort bij liedjes die je kent |
| 4 | Gemengde herhaling van je zwakste intervallen | I–IV–V horen, en elke dag één kinderliedje op gehoor naspelen |
Houd een lijstje bij van wat je mist. Wat op die lijst staat, oefen je de volgende dag eerst.
Gehoortraining online: wat is gratis?
Er is genoeg gratis materiaal om mee te beginnen, vooral op de computer.
- teoria.com heeft gratis oefeningen voor intervallen, akkoorden en toonladders (Engelstalig).
- musictheory.net heeft eenvoudige gratis oefeningen voor gehoor en notenlezen (Engelstalig).
- Muziekscholen en conservatoria zetten werkbladen en intervaltrainers online. Zoek op de naam van een school bij jou in de buurt plus "gehoortraining".
- Een piano of keyboard en iemand die tonen voor je speelt, is nog steeds het eenvoudigste oefenmateriaal.
Meer gidsen over intervallen, akkoorden en ritme vind je op de blog over gehoortraining.
Verder lezen: de theorie achter wat je hoort
Gehoortraining en muziektheorie versterken elkaar: een klank die je kunt benoemen, herken je sneller terug. Deze gidsen werken elk onderdeel van het plan verder uit.
Beginnen
- Muziektheorie voor beginners: de basis in 10 stappen
- Ben ik muzikaal?
- Welke gehoortraining-app past bij jou?
- Algemene muziektheorie-examen (HaFaBra) voorbereiden
- Toelatingsexamen conservatorium voorbereiden
Noten lezen
- Noten leren lezen als beginner
- De beste apps om noten te leren lezen
- De notenbalk uitgelegd
- Welke sleutels zijn er in muziek?
- De bassleutel (F-sleutel) leren lezen
- Welke noot is welke pianotoets?
- Do re mi: de notennamen uitgelegd
- Wat is solfège en hoe oefen je het?
Ritme
- Ritme in muziek: wat het is en hoe je het oefent
- Notenwaarden en rusten op een rij
- Maatsoorten uitgelegd
- De triool uitgelegd
- Wat is een syncope in muziek?
- Tempo en bpm in muziek
Toonladders en toonsoorten
- Toonladders uitgelegd: bouw en overzicht
- De mineur toonladder in drie vormen
- De pentatonische toonladder
- De trappen van een toonladder
- Kerktoonladders (modi) uitgelegd
- De kwintencirkel uitgelegd
- Kruizen, mollen en voortekens uitgelegd
- Wat is een toonsoort en hoe bepaal je hem?
- Muziek transponeren uitgelegd
Intervallen
- Intervallen in muziek: namen, halve tonen en soorten
- De terts: groot of klein
- Wat is een octaaf?
- De tritonus: het duivelsinterval
Akkoorden en akkoordprogressies
- Wat is een drieklank?
- Akkoorden herkennen op gehoor
- Akkoordomkeringen uitgelegd
- Septiemakkoorden uitgelegd en gehoord
- Het verminderde (en overmatige) akkoord
- Wat is een sus-akkoord?
- Piano-akkoorden: overzicht en opbouw
- Bekende akkoordprogressies en hoe je ze herkent
- Cadensen uitgelegd: zo eindigt een muzikale zin
- Het 12-maten bluesschema
Toonhoogte, zingen en op gehoor spelen
- Absoluut gehoor (en relatief gehoor)
- Ben ik toondoof?
- Waarom zing je vals (en wat helpt)?
- Wat is een melodie?
- Op gehoor spelen leren
Je gehoor trainen met Hearmony
Hearmony is een iPhone-app die deze leervolgorde in korte lessen van tien vragen giet. Het pad bestaat uit twaalf avonturen: First Notes, Leap Lagoon, Chord Garden, Melody Meadow, Rhythm Ranch, Home Key Harbor, Interval Peaks, Progression Highway, Tuning Lab, Seventh Heaven, Note Memory Mountain en Encore Arena. De Daily Ear Workout zet elke dag een korte gemengde training klaar. Het eerste avontuur en de zijopdrachten Note Reading en Chord Numbers zijn gratis, met een dagelijkse hoeveelheid energie.
Noten worden getoond met Engelse letternamen (C, D, E) of als do-re-mi, wat je zelf instelt. De interface van Hearmony is voorlopig alleen in het Engels. De app gebruikt geen microfoon, dus zingen oefen je zelf naast de app. Je vindt Hearmony in de App Store.