HearmonyAlgemene muziektheorie-examen (HaFaBra) voorbereiden
Het AMT-examen is het theorie-examen (algemene muziektheorie en gehoorscholing) binnen de Nederlandse HaFaBra-diploma's A, B, C en D voor blazers en slagwerkers. Je wordt getoetst op notenschrift, toonladders, intervallen, akkoorden, maat en ritme, muziektermen en een luisterdeel met dictees. De stof per niveau staat in het landelijke raamleerplan; de eisen hieronder komen uit het Raamleerplan blaasinstrumenten van het LKCA, geraadpleegd in oktober 2026.
Wat is het AMT-examen?
Het AMT-examen is het theoriedeel van de muziekexamens die muziekverenigingen, muziekscholen en centra voor de kunsten in Nederland afnemen. Het landelijke examenbureau en diplomastelsel is een samenwerking van Cultuurconnectie en de KNMO; de eindtermen per niveau staan in de raamleerplannen van het LKCA. Lesboeken en opleidingen noemen het theorie-examen meestal AMT, het raamleerplan zelf spreekt van muziektheorie en gehoorscholing.
- Niveaus. A, B, C en D, van beginner tot gevorderde amateur. Bij het D-examen kun je kiezen voor een recital, waarbij het theoriedeel vervalt.
- Digitaal. Volgens de KNMO worden de theorie-examens sinds 2019 niet meer op papier maar digitaal afgenomen, met het oefen- en examensysteem Earz. Neem een koptelefoon of oortjes mee.
- Slagen. Volgens het raamleerplan moet je voor elke rubriek van het examen minimaal een 6 halen, ook voor rubriek 1: muziektheorie, dictee en receptieve vorming. Is je cijfer voor die rubriek onvoldoende maar niet lager dan een 4, dan mag je hem herkansen.
- Welk raamleerplan. De tabellen hieronder gelden voor blaasinstrumenten. Voor slagwerk bestaat een eigen raamleerplan; vraag je docent welk plan voor jou geldt.
Data, kosten en de volgorde van theorie- en praktijkexamen regelt je eigen KNMO-bond of muziekschool. Check altijd hun examenpagina. Het AMT-stelsel is Nederlands; in Vlaanderen loopt de theorieopleiding van blazers meestal via de academie.
Wat moet je kennen voor examen A?
Voor examen A ken je de basis van het notenschrift en de majeurtoonladder tot 3 kruizen en 3 mollen. Volgens het Raamleerplan blaasinstrumenten (LKCA, uitgave 2014, bijgewerkt in 2020) gaat het om deze onderdelen:
- Notenschrift. Lezen in de sleutel en omvang van je eigen instrument tot 3 kruizen en 3 mollen; hele tot en met zestiende noten en rusten, de stip en de verlengingsboog; kruis, mol en herstellingsteken als vast of toevallig voorteken.
- Toonladders. Majeurtoonladders bouwen tot 3 kruizen en 3 mollen, stijgend en dalend; hele en halve toonafstand. Op gehoor: bepalen of een gespeelde majeurtoonladder goed of fout klinkt.
- Intervallen. De laddereigen intervallen tot het octaaf bouwen en herkennen vanuit C, F en G. Op gehoor: stijgende intervallen tot de kwint vanuit C, en een eenvoudig melodisch dictee in C majeur.
- Akkoorden. De grote drieklank (majeur) in grondligging noteren op de grondtoon van de majeurladders tot 3 kruizen en 3 mollen.
- Maat en ritme. Begrippen als maatstreep, maatteken, opmaat en zware en lichte tel; de maatsoorten 2/4, 3/4, 4/4, 3/8 en 6/8; een eenvoudig ritmisch dictee in 2/4, 3/4 of 4/4.
- Termen. Articulatie (legato, staccato, portato, marcato), dynamiek van pp tot ff met crescendo en decrescendo, vijf tempoaanduidingen van largo tot presto, en da capo, dal segno en coda.
- Instrumenten herkennen. Op gehoor onder meer dwarsfluit, hobo, klarinet, saxofoon, trompet, hoorn, trombone, tuba, kleine trom, xylofoon en pauken.
Moet je de basis nog vanaf nul leren, begin dan bij muziektheorie voor beginners.
Wat komt erbij voor B en C?
Bij B komt mineur erbij, bij C de verminderde en overmatige drieklank en alle intervallen. Deze tabel zet de belangrijkste verschillen naast elkaar, op basis van hetzelfde raamleerplan.
| Onderdeel | A | B | C |
|---|---|---|---|
| Toonladders | Majeur tot 3♯/3♭ | + mineur oorspronkelijk, harmonisch en melodisch tot 3♯/3♭ | Tot 4♯/4♭, + chromatisch en zigeunermineur; kwintencirkel en modulatie |
| Toonladders op gehoor | Goed of fout gespeeld | Majeur of een van de drie mineurvormen | Soort toonladder vanuit dezelfde grondtoon |
| Intervallen (theorie) | Laddereigen vanuit C, F en G | Rein, groot en klein binnen het octaaf in majeur en mineur | Alle laddereigen en chromatische intervallen vanaf elke toon; omkering |
| Intervallen op gehoor | Stijgend tot de kwint vanuit C | Stijgend tot het octaaf vanuit de grondtoon | Laddereigen, stijgend, in majeur en mineur |
| Akkoorden | Majeurdrieklank in grondligging | + mineurdrieklank; op gehoor groot of klein | + verminderd en overmatig; op gehoor overmatig of verminderd |
| Maatsoorten | 2/4, 3/4, 4/4, 3/8, 6/8 | + 2/2, 6/4, 9/8, 12/8, 5/4, 7/4, 5/8, 7/8; triool, duool, syncope | + 3/2, 4/2, 2/8, 4/8, 8/8; kwartool, kwintool, sextool |
| Melodisch dictee | In C majeur | In majeur tot 1♯/1♭ | In majeur of mineur tot 2♯/2♭ |
| Luisteren, vorm en overig | Instrumenten herkennen | Orkestvormen herkennen (harmonie, fanfare, brassband, bigband en meer) | Stijlperioden en genres; liedvorm, rondo, variatievorm; versieringen |
Ook de lijst met muziektermen groeit per niveau. De volledige eindtermen, met de ritmische bouwstenen per niveau, staan in het raamleerplan zelf.
Hoe ziet het luisterdeel eruit?
Het luisterdeel bestaat uit dictees in twee vormen. Bij een schrijfdictee noteer je wat je hoort; bij een luisterdictee kies je het juiste antwoord uit voorgedrukte mogelijkheden, of zoek je de fout. Het raamleerplan staat beide vormen toe voor intervallen, melodieën en ritmes.
Zo kunnen vragen in de stijl van de eindtermen eruitzien. Dit zijn eigen oefenvoorbeelden, geen officiële examenvragen:
- A. Je hoort C en daarna een hogere toon. Is het interval een grote terts, een reine kwart of een reine kwint?
- A. Er klinken twee ritmes van twee maten in 3/4. Welk van de drie afgedrukte ritmes hoorde je?
- B. Je hoort een toonladder. Is het majeur, oorspronkelijk mineur, harmonisch mineur of melodisch mineur?
- B. Twee drieklanken op dezelfde grondtoon. Welke is groot en welke klein?
- C. Twee drieklanken op Bes. Welke is overmatig en welke verminderd?
- C. Je hoort een fragment. Uit welke stijlperiode komt het: barok, classicisme of romantiek?
Harmonisch mineur herken je aan de anderhalve toon tussen de zesde en de zevende trap: in a mineur van F naar Gis. Die "oosterse" sprong hoor je in geen enkele andere toonladder van examen B.
Hoe bereid je je voor?
Bereid je minstens zes weken voor en oefen elke dag: twintig minuten theorie en tien minuten luisteren werkt beter dan één lange sessie per week. Dit plan volgt de opbouw van het examen.
| Week | Theorie | Luisteren |
|---|---|---|
| 1 | Notenschrift, voortekens en toonladders van jouw niveau opschrijven | Toonladders: goed of fout (A), majeur of mineurvorm (B en C) |
| 2 | Intervallen bouwen en benoemen | Elke dag tien intervallen herkennen, stijgend vanuit de grondtoon |
| 3 | Drieklanken noteren; maatsoorten en onderverdeling | Groot of klein (B), overmatig of verminderd (C) |
| 4 | Ritmische bouwstenen van je niveau; maatstrepen zetten | Ritmisch dictee, eerst kiezen, dan zelf noteren |
| 5 | Termen (articulatie, dynamiek, tempo) en vormbegrippen | Melodisch dictee; instrumenten, orkestvormen of stijlperioden |
| 6 | Proefexamens en je zwakste onderdelen herhalen | Proefexamen met koptelefoon, zoals op de examendag |
Via Earz kunnen kandidaten met een abonnement van hun docent of vereniging spelletjes en proefexamens doen; vraag ernaar bij je muziekschool. Voor intervallen helpt het om elk interval aan een bekend liedje te koppelen, zie intervallen in muziek. Wil je na examen C verder naar het conservatorium, lees dan wat het toelatingsexamen voor het conservatorium vraagt.
Het luisterdeel oefenen met Hearmony
Hearmony traint de herkenvragen uit het luisterdeel. Interval Peaks oefent stijgende en dalende intervallen tot het octaaf, Chord Garden majeur en mineur en daarna verminderd en overmatig, en Rhythm Ranch tempo, maat in 3 of 4 en ritmes natikken. De gratis side quest Note Reading oefent noten op de notenbalk en het vinden van de toetsen.
Wat Hearmony niet doet: dictees laten opschrijven, instrumenten of stijlperioden laten herkennen, of muziektermen overhoren. Dat oefen je met je lesboek, je docent of Earz. De interface van Hearmony is voorlopig alleen in het Engels. Hoe je je gehoor in de juiste volgorde opbouwt, staat in muzikaal gehoor trainen. Hearmony is er voor iPhone in de App Store.