HearmonyWat is een sus-akkoord?
Een sus-akkoord is een akkoord waarin de terts vervangen is door de secunde of de kwart. Csus2 is C–D–G, Csus4 is C–F–G. Zonder terts is het akkoord majeur noch mineur, en daarom klinkt het open en zwevend, alsof het nog moet beslissen waar het heen gaat.
Wat is een sus-akkoord?
"Sus" staat voor het Engelse suspended: opgeschort of uitgesteld. De naam komt uit de klassieke harmonieleer, waar een toon uit het vorige akkoord even blijft hangen voordat hij naar de terts zakt. In het Nederlands heet dat een voorhouding. In pop en jazz is het sus-akkoord een eigen kleur geworden, die ook zonder oplossing mag blijven staan.
Je bouwt een sus-akkoord vanuit een gewone drieklank: grondtoon en kwint blijven, alleen de middelste toon verandert. Hoe een drieklank verder in elkaar zit, staat in drieklanken.
Wat is het verschil tussen sus2 en sus4?
Bij sus2 staat de grote secunde op de plaats van de terts, bij sus4 de reine kwart. Sus2 klinkt helder en een beetje leeg, sus4 klinkt voller en vraagt om een vervolg. Zet je ze naast majeur en mineur, dan zie je dat alleen de middelste toon verschuift:
| Akkoord | Noten | Halve tonen | Middelste toon |
|---|---|---|---|
| Csus2 | C–D–G | 0–2–7 | grote secunde |
| Cm | C–Es–G | 0–3–7 | kleine terts |
| C | C–E–G | 0–4–7 | grote terts |
| Csus4 | C–F–G | 0–5–7 | reine kwart |
De middelste toon klimt telkens een halve toon: D, Es, E, F. Speel die vier akkoorden na elkaar op een piano en je hoort het akkoord van leeg naar donker naar helder naar gespannen gaan. In Vlaanderen, met do-re-mi, is Csus4 do–fa–sol en Csus2 do–re–sol.
De meest gespeelde sus-akkoorden, vooral op gitaar:
| Grondtoon | sus2 | sus4 |
|---|---|---|
| C | C–D–G | C–F–G |
| D | D–E–A | D–G–A |
| E | E–Fis–B | E–A–B |
| F | F–G–C | F–Bes–C |
| G | G–A–D | G–C–D |
| A | A–B–E | A–D–E |
Kijk naar Csus2 en Gsus4: allebei C, D en G. Een sus2-akkoord is een omkering van het sus4-akkoord een kwint hoger. Welke naam klopt, bepaalt de bastoon: ligt C onderin, dan hoor je Csus2; ligt G onderin, dan Gsus4.
Waarom heeft een sus-akkoord geen terts?
Een sus-akkoord heeft geen terts omdat juist de terts bepaalt of een akkoord majeur of mineur is. Haal je die weg, dan blijft een neutraal akkoord over dat in beide werelden past. Waarom die ene toon zoveel verschil maakt, lees je in majeur en mineur: het verschil horen.
Die neutraliteit maakt sus-akkoorden handig. Een Dsus4 past zowel voor D als voor Dm, en veel gitaristen wisselen D, Dsus4 en Dsus2 af door één vinger op te tillen of neer te zetten. Ook het powerchord uit de rock (C5 = C–G) heeft geen terts; een sus-akkoord voegt daar een secunde of kwart aan toe.
Hoe lost een sus4 op?
Een sus4 lost op doordat de kwart een halve toon zakt naar de grote terts: Csus4 wordt C, de F gaat naar E. Wil je naar mineur, dan zakt de kwart een hele toon: Csus4 naar Cm, F naar Es.
- Klassieke slotformule: Gsus4–G–C. De voorhouding op de dominant vertraagt het slot en maakt de landing op C sterker. Met septiem: G7sus4 (G–C–D–F) naar G7 naar C.
- Sus2: de secunde stijgt naar de terts, D naar E. In pop blijft sus2 vaak gewoon staan, als een open klank zonder oplossing.
- Heen en terug: D–Dsus4–D is een klassiek gitaarfiguur. Het akkoord verandert niet echt; alleen de middelste toon wiebelt.
Hoe zo'n slot klinkt binnen een hele zin, met de namen authentiek, plagaal en half slot, staat in cadensen.
Hoe herken je een sus-akkoord?
Je herkent een sus-akkoord aan twijfel: kun je niet kiezen tussen majeur en mineur, dan is de kans groot dat er helemaal geen terts klinkt. Ga dan zo te werk:
- Zoek de terts. Zing de grondtoon en daarna do–re–mi omhoog. Valt je mi of je verlaagde mi niet samen met een toon uit het akkoord, dan ontbreekt de terts.
- Zing de middelste toon. Ligt hij vlak boven de grondtoon (een hele toon), dan is het sus2. Ligt hij een kwart hoger, de sprong waarmee het Wilhelmus begint, dan is het sus4.
- Wacht op het volgende akkoord. Hoor je één toon een halve toon zakken naar een majeurakkoord, dan was het akkoord ervoor bijna zeker een sus4.
| Verwisselpaar | Waar je op let |
|---|---|
| sus4 ↔ majeur | sus4 klinkt alsof het nog moet landen; majeur staat stil |
| sus2 ↔ mineur | sus2 is lichter en leger; mineur heeft de donkere kleine terts |
| sus2 ↔ sus4 | sus2 schuurt zacht onderin (secunde); sus4 is wijder en spannender |
Zelftest: welk sus-akkoord is het? 1. D–G–A 2. A–B–E 3. E–A–B 4. F–G–C 5. Bes–Es–F. Antwoorden: 1 Dsus4, 2 Asus2, 3 Esus4, 4 Fsus2, 5 Bes sus4 (Bbsus4).
Wil je sus-akkoorden leren horen naast de andere akkoordtypes, volg dan de volgorde uit akkoorden herkennen op gehoor: eerst majeur en mineur, dan verminderd en overmatig, dan sus2 en sus4. Een Engelstalige uitleg met notenvoorbeelden staat op Wikipedia bij suspended chord.
Sus-akkoorden oefenen in Hearmony
In Hearmony hebben sus-akkoorden een eigen deel in het avontuur Chord Garden: "Suspended", met sus2 en sus4 naast het majeurakkoord, plus een oefening waarin je het vreemde akkoord uit een rijtje kiest. In "Garden mix" komen ze terug tussen majeur, mineur, verminderd en overmatig, en in Seventh Heaven mengen ze zich met de septiemakkoorden tot negen types.
Je kiest zelf of je de akkoorden op een gesamplede vleugel of een elektrische gitaar hoort. Waar sus-akkoorden in het totale leerpad passen, staat in de gids muzikaal gehoor trainen. De interface van Hearmony is voorlopig alleen in het Engels; de app is er voor iPhone in de App Store.