HearmonyIntervallen herkennen met liedjes: een liedje per interval
Een interval herken je het snelst met een liedje dat met precies die afstand begint. Vader Jacob begint met een grote secunde, het Wilhelmus met een reine kwart en Altijd is Kortjakje ziek springt een reine kwint omhoog. Hieronder staat voor elk interval tot het octaaf een herkenningsliedje, stijgend en dalend, met de plek in het liedje waar het interval zit.
Waar het interval niet tussen de eerste twee noten van het liedje zit, staat erbij waar je het wel vindt.
Welke liedjes helpen om intervallen te herkennen?
Deze tabel geeft per interval een Nederlands kinderliedje waar dat kan, en anders een bekend pop-, film- of klassiek voorbeeld. Het aantal halve tonen en een voorbeeld vanaf C staan erbij, zodat je het interval op een piano of keyboard kunt naspelen.
| Interval | Halve tonen | Vanaf C | Stijgend | Dalend |
|---|---|---|---|---|
| Kleine secunde | 1 | C–Des | De haai uit Jaws; Ode an die Freude (van de tweede naar de derde noot) | Für Elise (E–Dis) |
| Grote secunde | 2 | C–D | Vader Jacob; Alle eendjes zwemmen in het water; Stille nacht | Yesterday (The Beatles) |
| Kleine terts | 3 | C–Es | Greensleeves; de riff van Smoke on the Water | Hey Jude (The Beatles) |
| Grote terts | 4 | C–E | When the Saints Go Marching In | Beethovens Vijfde (na de drie korte noten); Swing Low, Sweet Chariot |
| Reine kwart | 5 | C–F | Het Wilhelmus; O denneboom; de Bruidsmars van Wagner | Eine kleine Nachtmusik (Mozart) |
| Tritonus | 6 | C–Fis | Maria uit West Side Story | – |
| Reine kwint | 7 | C–G | Altijd is Kortjakje ziek (van "-tijd" naar "is"); Star Wars (de eerste twee lange noten) | The Flintstones |
| Kleine sext | 8 | C–As | The Entertainer (de sprong na het aanloopje, E naar hoge C) | – |
| Grote sext | 9 | C–A | Berend Botje; My Bonnie; het couplet van Jingle Bells ("Dash-ing") | – |
| Kleine septiem | 10 | C–Bes | Somewhere uit West Side Story ("There's a"); de tune van de oude Star Trek | – |
| Grote septiem | 11 | C–B | Geen betrouwbaar liedje: zing het octaaf en zak een halve toon | – |
| Octaaf | 12 | C–C | Somewhere Over the Rainbow ("Some-where") | – |
Een streepje betekent dat er geen voorbeeld is dat breed bekend is en echt zo begint. Gebruik dan het stijgende liedje: speel de twee noten in je hoofd en draai ze om. Muziekscholen gebruiken vaak dezelfde ezelsbruggetjes, zie bijvoorbeeld het werkblad intervallen van muziekschool Amphion met Vader Jacob, het Wilhelmus, Kortjakje en Berend Botje.
Kies per interval één anker, niet drie. Twee liedjes voor hetzelfde interval gaan in je hoofd door elkaar lopen; één liedje dat je zonder nadenken kunt zingen werkt beter.
Welke intervallen zijn er in muziek?
Binnen één octaaf zijn er twaalf intervallen, één per halve toon extra. Een interval is de afstand tussen twee tonen, geteld in stappen van de toonladder (secunde = 2, terts = 3, kwart = 4, kwint = 5, sext = 6, septiem = 7, octaaf = 8). De woorden groot, klein en rein zeggen hoeveel halve tonen er precies tussen zitten.
- Rein heten de kwart, de kwint en het octaaf. Ze klinken open en stabiel.
- Groot en klein gelden voor secunde, terts, sext en septiem. Klein is telkens een halve toon kleiner dan groot.
- De tritonus (6 halve tonen) zit precies in het midden van het octaaf. Op papier heet hij overmatige kwart of verminderde kwint.
In Vlaanderen leer je de noten op de academie meestal als do-re-mi. C–Es is dan do–mi♭, C–G is do–sol. De afstanden blijven hetzelfde. Meer achtergrond over de namen vind je op de Wikipedia-pagina over intervallen in de muziek.
Hoe gebruik je een herkenningsliedje?
Je vergelijkt het interval dat je hoort met het begin van je liedje, zonder te rekenen. Dat gaat in vier stappen.
- Speel of hoor de twee tonen, bijvoorbeeld C en dan G.
- Zing de eerste toon zacht na.
- Zing vanaf die toon in gedachten het begin van een kandidaat-liedje: "Altijd is". Komt "is" uit op de tweede toon, dan is het een reine kwint.
- Past het niet, probeer dan het liedje van het interval ernaast (kwart of sext) en vergelijk.
Na een paar weken sla je stap 3 vaak over. Je herkent dan de klank van het interval zelf, en het liedje is alleen nog een controle bij twijfel.
Hoe herken je dalende intervallen?
Dalende intervallen herken je met hun eigen liedjes, niet door het stijgende liedje achterstevoren te denken. Een dalende kleine terts klinkt als "Hey Jude", een dalende grote terts als de lange noot van Beethovens Vijfde, en een dalende reine kwint als het begin van The Flintstones. Die klanken zijn anders dan hun stijgende tegenhangers, en wie alleen stijgend oefent, aarzelt bij dalende sprongen.
Voor intervallen zonder bekend dalend liedje werkt de omweg wel: hoor je de twee tonen, zing dan eerst de lage en daarna de hoge. Nu is het een stijgend interval en kun je je gewone anker gebruiken.
Hoe herken je intervallen die tegelijk klinken?
Bij twee tonen die tegelijk klinken (een harmonisch interval) helpen liedjes nauwelijks, want er is geen melodie. Je hebt dan twee andere ingangen: de tonen uit elkaar trekken, of de klankkleur leren.
- Uit elkaar trekken. Zing eerst de laagste toon, dan de hoogste, en gebruik je liedje.
- Klankkleur. Elk interval heeft een eigen karakter als de tonen samen klinken.
| Samen geklonken | Zo klinkt het meestal |
|---|---|
| Kleine en grote secunde | Schurend; de kleine secunde het scherpst |
| Kleine terts | Zacht, wat donker |
| Grote terts | Helder, zonnig |
| Reine kwart en kwint | Hol en open, als een hoorn of doedelzak |
| Tritonus | Onrustig, wil ergens heen |
| Kleine en grote sext | Warm en vol; de kleine wat melancholisch |
| Kleine septiem | Spannend maar niet hard, bluesachtig |
| Grote septiem | Scherp, bijna een octaaf dat net mis is |
| Octaaf | Smelt samen tot één toon |
Het verschil tussen een grote en kleine terts is ook het verschil tussen een majeur- en een mineurakkoord. Lees daarover meer in majeur en mineur: zo hoor je het verschil.
Hoe kan ik intervallen oefenen? Een plan van 14 dagen
Oefen tien minuten per dag en voeg pas een nieuw interval toe als je de vorige zonder liedje herkent. Je hebt alleen een piano, keyboard of piano-app nodig, of iemand die de tonen voor je speelt.
| Dag | Wat je oefent |
|---|---|
| 1–2 | Grote secunde, reine kwint, octaaf, stijgend. Speel elk interval tien keer vanaf verschillende tonen en zing je anker. |
| 3–4 | Voeg grote terts en reine kwart toe. Laat iemand willekeurig kiezen uit deze vijf, of speel met je ogen dicht. |
| 5–6 | Voeg kleine terts en grote sext toe. Oefen vooral kleine tegen grote terts. |
| 7 | Herhaling: twintig willekeurige intervallen uit deze zeven. Schrijf op welke je mist. |
| 8–9 | Dezelfde zeven, nu dalend. |
| 10–11 | Kleine secunde, tritonus, kleine sext, kleine septiem. |
| 12 | Grote septiem tegen octaaf; harmonische intervallen (samen geklonken) vanaf de terts. |
| 13–14 | Alles door elkaar, stijgend, dalend en samen. Oefen extra op je missers van dag 7. |
Deze paren worden het vaakst verwisseld, met een tip om ze uit elkaar te houden:
- Reine kwart en reine kwint: Wilhelmus tegen Kortjakje. De kwint klinkt wijder en "af", de kwart wil nog verder.
- Kleine en grote terts: donker tegen helder, net als mineur tegen majeur.
- Kleine en grote sext: Berend Botje is de grote; de kleine klinkt smachtender.
- Grote septiem en octaaf: het octaaf smelt samen, de septiem schuurt.
- Tritonus en kwint: de tritonus is een halve toon lager en blijft hangen.
Intervallen zijn de basis van het hele gehoor. Zie de gids om je muzikaal gehoor te trainen voor de volgende stappen, van akkoorden tot ritme. Meer oefeningen staan op de blog over gehoortraining.
Intervallen oefenen in Hearmony
In Hearmony oefen je intervallen in het avontuur Interval Peaks: stijgend, dalend en harmonisch, tot en met het octaaf, in lessen van tien vragen. De weak-spot drill in het tabblad Practice zet je zwakke plekken apart, zodat lastige paren als kwart en kwint extra aandacht krijgen. In Song Studio staan onder meer Für Elise en Jingle Bells, twee van de liedjes uit de tabel.
De app toont noten met Engelse letternamen (C, D, E, en E♭ in plaats van es) of als do-re-mi, wat je zelf kiest. De interface van Hearmony is voorlopig alleen in het Engels. Je vindt Hearmony voor iPhone in de App Store.