HearmonyMajeur en mineur: zo hoor je het verschil
Het verschil tussen majeur en mineur zit in één toon: de terts. Een majeurakkoord heeft een grote terts (C–E–G), een mineurakkoord een kleine terts, een halve toon lager (C–Es–G). Die ene halve toon maakt majeur helder en mineur donkerder, en met een paar gerichte oefeningen hoor je dat zonder te raden.
Wat is het verschil tussen majeur en mineur?
Majeur en mineur verschillen in de afstand tussen de grondtoon en de derde toon. Bij majeur is dat een grote terts van 4 halve tonen, bij mineur een kleine terts van 3 halve tonen. De kwint, de bovenste toon van het akkoord, blijft gelijk.
| Grondtoon | Majeur | Mineur |
|---|---|---|
| C | C–E–G | C–Es–G |
| D | D–Fis–A | D–F–A |
| E | E–Gis–B | E–G–B |
| G | G–B–D | G–Bes–D |
| A | A–Cis–E | A–C–E |
In het Nederlands zeg je ook "groot" en "klein": C groot is C majeur, a klein is a mineur. In Vlaanderen, waar de academie meestal do-re-mi gebruikt, is C majeur do–mi–sol en c mineur do–mi♭–sol. De letter- en solfègenamen beschrijven hetzelfde akkoord.
Hoe is een mineurakkoord opgebouwd?
Een mineurakkoord bestaat uit een grondtoon, een kleine terts erboven en een reine kwint erboven. Tel je in halve tonen vanaf de grondtoon, dan is dat 0–3–7. Een majeurakkoord is 0–4–7.
Op de piano bouw je het zo: zet je duim op de grondtoon, tel drie toetsen verder (zwarte meegeteld) voor de kleine terts en daarna vier toetsen verder voor de kwint. Bij majeur draai je het om: eerst vier, dan drie. Het is dezelfde stapeling van een grote en een kleine terts, alleen in een andere volgorde.
Ook de toonladders verschillen. De majeurtoonladder gaat in stappen heel–heel–half–heel–heel–heel–half. De natuurlijke mineurtoonladder gaat heel–half–heel–heel–half–heel–heel. Daardoor zijn bij mineur de derde, zesde en zevende toon lager dan bij majeur.
Hoe hoor je of een akkoord of liedje in majeur of mineur staat?
Je hoort het het betrouwbaarst door op de terts te letten, niet op de stemming van het hele nummer. Deze drie oefeningen helpen.
- Zing de terts. Hoor je een akkoord, zing dan de laagste toon en ga in stapjes omhoog: do–re–mi, zoals het begin van Vader Jacob. Valt jouw mi samen met de middelste toon van het akkoord, dan is het majeur. Ligt de middelste toon een halve toon lager dan jouw mi, dan is het mineur.
- Wissel heen en weer. Speel C–E–G en daarna meteen C–Es–G, tien keer, en zeg hardop welke het is. Doe hetzelfde vanaf andere grondtonen. Door het directe contrast went je oor aan het verschil.
- Luister naar het slotakkoord. Een liedje eindigt meestal op het akkoord van zijn toonsoort. Speel bij het laatste akkoord de grondtoon mee en zing de terts: grote terts is majeur, kleine is mineur.
De kleine en grote terts zijn ook gewone melodische intervallen. In intervallen herkennen met liedjes staan de herkenningsliedjes ervoor: Greensleeves voor de kleine terts, When the Saints Go Marching In voor de grote.
Luistertest: tien bekende stukken
Bepaal per stuk of het in majeur of mineur staat. Luister naar het begin en let op de terts. De antwoorden staan onder de lijst.
- Vader Jacob
- Het derde deel van Mahlers Eerste symfonie (dezelfde melodie als Vader Jacob)
- Für Elise (Beethoven), het begin
- Altijd is Kortjakje ziek
- Het hoofdthema van Het Zwanenmeer (Tsjaikovski), op de hobo
- Ode an die Freude (Beethovens Negende)
- Greensleeves
- Jingle Bells
- De Treurmars uit de Tweede pianosonate van Chopin
- Wiegenlied (Brahms)
Antwoorden: majeur zijn 1, 4, 6, 8 en 10; mineur zijn 2, 3, 5, 7 en 9. Nummer 2 is de mooiste vergelijking: Mahler zet Vader Jacob (in het Duits "Bruder Martin") in mineur en maakt er een trage treurmars van. Speel Vader Jacob eens zelf met es in plaats van e en je hoort het hetzelfde gebeuren.
Twijfel je bij een stuk, neurie dan de eerste toon van de melodie en zing de toonladder omhoog tot de derde toon. Die derde toon beslist.
Klinkt mineur altijd verdrietig?
Nee, "majeur is vrolijk en mineur is verdrietig" is een vuistregel, geen wet. Tempo, ritme, instrumenten en tekst bepalen de stemming minstens zo sterk als de toonsoort.
- Droevig in majeur. Someone Like You van Adele staat in majeur en is toch een verdrietige ballade, door het trage tempo en de tekst.
- Uitbundig in mineur. Veel Ierse jigs, klezmer- en Balkandansen staan in mineur of een verwante toonladder en klinken uitgelaten. Ook dansbare popnummers als Billie Jean en Rolling in the Deep staan in mineur.
Wie op stemming afgaat, raadt dus vaak verkeerd. Wie op de terts let, niet. Dat is precies waarom de oefeningen hierboven over de terts gaan.
Wat is de relatieve mineur?
Elke majeurtoonsoort heeft een relatieve mineur met dezelfde voortekens, drie halve tonen lager. C majeur en a mineur hebben allebei geen kruisen of mollen: speel je alleen witte toetsen vanaf A, dan hoor je a mineur.
| Majeur | Relatieve mineur | Voortekens |
|---|---|---|
| C majeur | a mineur | geen |
| G majeur | e mineur | 1 kruis (fis) |
| F majeur | d mineur | 1 mol (bes) |
| D majeur | b mineur | 2 kruisen (fis, cis) |
| Bes majeur | g mineur | 2 mollen (bes, es) |
Let op de woorden. In veel Nederlandse en Duitse lesboeken heet a mineur de "parallelle toonsoort" van C majeur. In het Engels betekent "parallel minor" juist c mineur, de mineur op dezelfde grondtoon. Lees je Engelstalige bronnen, controleer dan welke van de twee bedoeld is. Meer over het toongeslacht vind je op de Wikipedia-pagina's over majeur en mineur.
En daarna: verminderd en overmatig
Hoor je majeur en mineur zonder twijfel, dan zijn verminderd en overmatig de logische volgende stap. Een verminderd akkoord is een mineurakkoord met een kwint die een halve toon lager is (C–Es–Ges); het klinkt gespannen. Een overmatig akkoord is een majeurakkoord met een kwint die een halve toon hoger is (C–E–Gis); het klinkt zwevend en onopgelost. Begin pas met deze twee als je majeur en mineur bijna altijd goed hebt, anders gaan ze door elkaar lopen. De volledige leervolgorde staat in de gids muzikaal gehoor trainen, en meer gidsen over akkoorden en intervallen op de blog over gehoortraining.
Majeur en mineur oefenen in Hearmony
In Hearmony begint het avontuur Chord Garden met precies deze vraag: hoor je een majeur- of een mineurakkoord? Verderop in de cursus komen verminderd, overmatig, sus2, sus4, septiemakkoorden (in Seventh Heaven) en omkeringen aan bod. Elke les heeft tien korte vragen, op een gesamplede vleugel of, als je wilt, een elektrische gitaar.
Noten staan in de app met Engelse letternamen (dus E♭ waar jij es zegt) of als do-re-mi; je kiest zelf. De interface van Hearmony is voorlopig alleen in het Engels. Hearmony is er voor iPhone in de App Store.