HearmonyWelke noot is welke pianotoets?
De witte pianotoetsen heten C D E F G A B, en daarna begint het weer bij C. Je vindt elke toets via de zwarte toetsen, die in groepjes van twee en drie staan: de C ligt direct links van een groepje van twee. De zwarte toetsen heten naar hun witte buren, met een kruis of een mol: cis of des, fis of ges.
Hoe heten de pianotoetsen?
De witte toetsen heten in Nederland C D E F G A B; in Vlaanderen leer je ze meestal als do re mi fa sol la si. Die zeven namen herhalen zich over het hele klavier. Elke herhaling heet een octaaf, en een toets met dezelfde naam klinkt een octaaf hoger of lager.
| Letter | Do-re-mi | Waar vind je hem? |
|---|---|---|
| C | do | direct links van de twee zwarte toetsen |
| D | re | tussen de twee zwarte toetsen |
| E | mi | direct rechts van de twee zwarte toetsen |
| F | fa | direct links van de drie zwarte toetsen |
| G | sol | tussen de eerste en tweede van de drie |
| A | la | tussen de tweede en derde van de drie |
| B | si | direct rechts van de drie zwarte toetsen |
Waar do-re-mi vandaan komt en hoe zangers het gebruiken, lees je bij do-re-mi.
Hoe vind je de C?
Je vindt de C door naar een groepje van twee zwarte toetsen te kijken: de witte toets direct links ervan is een C. Op een piano met 88 toetsen zijn er acht C's.
De centrale C is de C die het dichtst bij het midden van het klavier ligt, op een gewone piano vaak ongeveer onder het merklogo. Op een klavier van 88 toetsen is het de vierde C van links. Internationaal heet hij C4; in Nederlandse en Duitse lesboeken schrijf je hem ook als c¹ (eengestreepte c). Op de notenbalk staat hij op het hulplijntje tussen de viool- en de bassleutel.
| C op de piano | Wetenschappelijk | Nederlands/Duits |
|---|---|---|
| twee C's onder de centrale C | C2 | C (groot octaaf) |
| één C onder de centrale C | C3 | c (klein octaaf) |
| centrale C | C4 | c¹ |
| één C boven de centrale C | C5 | c² |
Zoek met je ogen dicht, alleen op gevoel, de groepjes van twee zwarte toetsen en speel steeds de C ernaast. Dat lukt sneller dan je denkt en het helpt enorm bij spelen zonder naar je handen te kijken.
Hoe heten de zwarte toetsen?
Elke zwarte toets heeft twee namen: hij is een halve toon hoger dan zijn linkerbuur en een halve toon lager dan zijn rechterbuur. Een kruis (♯) betekent een halve toon hoger, een mol (♭) een halve toon lager.
| Zwarte toets tussen | Met kruis | Met mol | Vlaanderen (do-re-mi) |
|---|---|---|---|
| C en D | cis | des | do kruis / re mol |
| D en E | dis | es | re kruis / mi mol |
| F en G | fis | ges | fa kruis / sol mol |
| G en A | gis | as | sol kruis / la mol |
| A en B | aïs | bes | la kruis / si mol |
De Nederlandse regel is eenvoudig: bij een kruis plak je -is achter de letter, bij een mol -es. Alleen bij de klinkers valt een letter weg: E-mol is es en A-mol is as. B-mol volgt gewoon de regel: bes. Welke naam je gebruikt, hangt af van de toonsoort; dat staat in kruizen en mollen.
Hoeveel toetsen heeft een piano?
Een gewone piano of vleugel heeft 88 toetsen: 52 witte en 36 zwarte. Het klavier loopt van de laagste A tot de hoogste C, iets meer dan zeven octaven. 88 is de standaard bij moderne piano's en vleugels en bij de meeste digitale piano's; oudere piano's hebben soms 85 toetsen.
Keyboards zijn er in kleinere maten, bijvoorbeeld met 61 of 49 toetsen. Om te beginnen is dat genoeg; voor klassiek pianorepertoire heb je op den duur het volledige bereik nodig. Meer over de geschiedenis van het instrument vind je op de Wikipedia-pagina over de piano.
Waarom zit er geen zwarte toets tussen E en F?
Tussen E en F, en tussen B en C, zit geen zwarte toets omdat die witte toetsen al maar een halve toon van elkaar liggen. Tussen alle andere witte buren zit een hele toon, en daar past een zwarte toets tussen.
Het klavier is gebouwd rond de toonladder van C majeur. Speel alleen de witte toetsen van C tot C en je hoort precies die toonladder, met de stappen heel–heel–half–heel–heel–heel–half. De twee halve stappen vallen op E–F en B–C. Tel je alle witte en zwarte toetsen in een octaaf, dan kom je op twaalf: de twaalf halve tonen waaruit westerse muziek bestaat. Meer over hoe toonladders zijn opgebouwd lees je in toonladders.
Oefening van vijf minuten: elke toets in één keer
Met deze oefening vind je binnen een week elke toets zonder te tellen. Doe hem elke dag één keer, op een piano, keyboard of piano-app.
- Speel alle C's van laag naar hoog en zeg hardop "C" (of "do").
- Doe hetzelfde met alle F's, die direct links van de drie zwarte toetsen liggen.
- Speel nu alle D's (tussen de twee zwarte toetsen), daarna alle G's en A's.
- Laat iemand een naam roepen, of kies er zelf willekeurig één, en speel die toets binnen twee seconden.
- Herhaal stap 4 met de zwarte toetsen: fis, bes, cis, es, gis.
Kun je elke toets snel vinden, dan is de volgende stap de noten van de balk aan de toetsen te koppelen. Een plan van drie weken staat in noten leren lezen als beginner.
Pianotoetsen leren in Hearmony
Het gratis zijpad Note Reading in Hearmony begint precies hier. In C, D and E leer je met de zwarte toetsen als kaart de eerste drie toetsen vinden, in All white keys alle witte toetsen, en later komen de kruizen op de zwarte toetsen. Je tikt de toetsen aan op een klavier op het scherm en hoort ze op een gesamplede vleugel. Wil je de toetsen daarna ook op het gehoor herkennen, dan doe je dat in Note Memory Mountain, eerst met de witte en daarna met de zwarte toetsen; de bredere aanpak staat in muzikaal gehoor trainen.
Noten staan in de app als letters of als do-re-mi; dat kies je zelf. De interface van Hearmony is voorlopig alleen in het Engels. Hearmony is er voor iPhone in de App Store.